Een doorbraak in een dragende muur: stalen ligger en constructeur

Dragend of niet: zo herken je het

Dragende muren staan meestal onder de richting waarin de verdiepingsvloer overspant, en zijn dikker dan scheidingswanden. Bij rijwoningen zijn de woningscheidende muren en de achtergevel vrijwel altijd dragend. Een binnenwand van gipsblokken of een lichte scheidingswand is dat niet, maar een halfsteens binnenmuur kan het wel zijn.

Zekerheid geeft de bouwtekening uit het gemeentearchief, waarop de richting van de vloerbalken of vloerplaten staat. Twijfel je, dan beoordeelt een constructeur het ter plaatse. Ga nooit af op de dikte alleen.

Wat de constructeur doet

De constructeur bepaalt welke belasting op de muur rust: het eigen gewicht van de vloer en de muur erboven, het gebruik van de verdieping en eventueel het dak. Daaruit volgt een ligger met een profiel en een lengte, en de oplegging: hoe lang de ligger op de muur rust en of daar een stalen of betonnen oplegplaat onder moet om de druk te verdelen.

Daarna controleert hij of het muurdeel onder de oplegging en de fundering daaronder de geconcentreerde belasting aankunnen. Soms is een kolom nodig, soms moet de fundering plaatselijk versterkt worden. De uitkomst is een berekening en een tekening, en die horen bij de aanvraag of bij het dossier van de kwaliteitsborger.

De ligger: staal, hoogte en inbouw

De meeste doorbraken krijgen een stalen ligger, een HEA-, HEB- of IPE-profiel. Hoe groter de overspanning, hoe hoger het profiel. Een hogere ligger is lichter en goedkoper dan een lage ligger met dezelfde sterkte, maar neemt plafondhoogte in. Wil je de ligger uit het zicht, dan kan hij soms in de verdiepingsvloer worden opgenomen, maar dat vraagt extra werk aan de vloer.

Een ligger in het zicht wordt vaak omtimmerd en gestuukt, zodat hij als een koof in het plafond oogt. Brandwerendheid kan een eis zijn, afhankelijk van de plek in de woning.

Hoe de doorbraak verloopt

De volgorde is bij elke doorbraak vergelijkbaar:

• Leidingen in de muur worden opgespoord en omgelegd
• Aan weerszijden van de muur worden stempels geplaatst die de vloer tijdelijk dragen
• De muur wordt gedeeltelijk gesloopt tot aan de hoogte van de ligger
• Oplegplaten worden gesteld en de ligger wordt ingehesen en afgewigd
• De ruimte boven de ligger wordt aangemetseld of gevuld, zodat de belasting op de ligger komt
• Na uitharden worden de stempels weggenomen en de rest van de muur gesloopt

Wat erbij komt kijken

In de muur kunnen leidingen, een schoorsteenkanaal of ventilatiekanaal zitten. Die moeten vooraf in kaart gebracht worden. Een doorbraak geeft stof en trillingen, ook bij de buren als het om een woningscheidende muur gaat; bij een gedeelde muur gelden bovendien de regels van het burenrecht over mandeligheid.

Een gemeente kan voor een constructieve wijziging een vergunning verlangen, ook als het binnen de woning gebeurt. Bij een uitbouw hoort de doorbraak in de achtergevel bij het totaalplan. Controleer je situatie via de Vergunningcheck op het Omgevingsloket.