De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen: wat betekent die voor jouw verbouwing

Wat de wet verandert

Voor de Wkb beoordeelde de gemeente een bouwplan vooraf op de bouwtechnische regels en controleerde zij tijdens de bouw steekproefsgewijs. Onder de Wkb verschuift die toets naar een onafhankelijke, gecertificeerde kwaliteitsborger die het bouwwerk tijdens de bouw volgt en aan het eind een verklaring afgeeft dat het aan de regels voldoet. De gemeente blijft toezichthouder, maar toetst het bouwplan zelf niet meer op de technische eisen.

Gevolgklasse 1 en de gefaseerde invoering

De wet is gefaseerd ingevoerd. Sinds 1 januari 2024 geldt hij voor nieuwbouw in gevolgklasse 1: bouwwerken met een beperkt risico, zoals eengezinswoningen, kleine bedrijfsgebouwen en eenvoudige bruggen. Verbouwingen in gevolgklasse 1, waaronder een uitbouw of aanbouw aan een bestaande woning, zijn op een later moment aan de beurt. De rijksoverheid bepaalt wanneer; controleer de actuele stand op de website van de rijksoverheid of via het Omgevingsloket.

Vergunningvrije bouwwerken vallen buiten het stelsel van kwaliteitsborging. Of een uitbouw vergunningvrij is, blijft dus een belangrijke vraag; de Vergunningcheck op het Omgevingsloket geeft daar antwoord op.

Wat de kwaliteitsborger doet

Een kwaliteitsborger werkt met een toegelaten instrument: een vaste werkwijze om een bouwwerk te beoordelen. Voor de bouw maakt hij een risicobeoordeling en een borgingsplan: welke onderdelen worden wanneer gecontroleerd. Tijdens de bouw komt hij op de bouwplaats op de afgesproken momenten, bijvoorbeeld bij de fundering, de constructie en de installaties, en vraagt hij bewijs op zoals foto's, berekeningen en keuringen.

Bij de oplevering geeft hij een verklaring af. Die verklaring, samen met het dossier bevoegd gezag, wordt bij de gemeente ingediend. Zonder verklaring mag het bouwwerk niet in gebruik genomen worden. De opdrachtgever, dus jij, huurt de kwaliteitsborger in; in de praktijk regelen wij dat vaak namens jou.

Wat nu al geldt: aansprakelijkheid en informatie

Naast het stelsel van kwaliteitsborging heeft de Wkb het Burgerlijk Wetboek gewijzigd, en die wijzigingen gelden sinds 2024 voor alle aannemingsovereenkomsten met consumenten, ook voor verbouwingen. De aannemer is aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die gebreken niet aan hem zijn toe te rekenen. Voorheen lag de bewijslast na oplevering bij de opdrachtgever.

Daarnaast moet de aannemer de consument vooraf informeren over hoe hij verzekerd is tegen risico's zoals faillissement en gebreken, en geldt bij een opschortingsrecht een afspraak over het inhouden van een deel van de aanneemsom bij de notaris bij nieuwbouwwoningen. Ook ontvang je bij oplevering een consumentendossier met tekeningen, berekeningen en informatie over gebruik en onderhoud.

Wat dit voor jouw uitbouw betekent

Op dit moment loopt een vergunningplichtige uitbouw of aanbouw via de gemeente: je dient een aanvraag in met tekeningen en berekeningen, de gemeente toetst en verleent de vergunning, en controleert tijdens de bouw naar eigen inzicht. Zodra verbouwingen onder de Wkb vallen, komt daar de kwaliteitsborger voor in de plaats en moet je die in de planning en in het budget meenemen.

De aangescherpte aansprakelijkheid geldt al. Dat betekent in de praktijk dat wij meer vastleggen tijdens de bouw: foto's van de fundering, de ligger en de dakaansluiting voordat ze uit het zicht verdwijnen, en een dossier dat je bij oplevering ontvangt. Dat is voor beide partijen prettig.