Hout beitsen, oliën of laten vergrijzen

Laten vergrijzen

Onbehandeld hout verandert onder invloed van zon en regen van kleur. De bovenste vezels verweren en het hout krijgt een zilvergrijze tint. Dat is een oppervlakkig proces dat de sterkte van kernhout niet aantast. Douglas, lariks en eiken vergrijzen alle drie goed en worden vaak juist om die uitstraling gekozen.

Het vergrijzen gaat niet gelijkmatig: plekken in de zon en regen worden sneller grijs dan beschutte delen onder een overstek. Na verloop van tijd trekt dat bij. Wie een egaal grijs wil vanaf dag één, kan een vergrijzingsbeits gebruiken die het eindbeeld alvast benadert. Vergrijzen betekent geen onderhoud aan het oppervlak, maar wel het schoonhouden van algen en vuil op schaduwplekken.

Beitsen

Beits dringt in het hout en laat een film achter die het oppervlak beschermt tegen vocht en uv. Transparante beits laat de nerf zien en geeft een warme kleur, dekkende beits verbergt de nerf en is er in vrijwel elke kleur. Hoe meer pigment, hoe beter de bescherming tegen de zon en hoe langer je kunt wachten met bijwerken.

Beits vraagt onderhoud: afhankelijk van de kleur, de ligging en het product werk je het om de zoveel jaar bij. Op zonbeschenen zuidkanten eerder dan onder een overkapping. Een transparante beits laat eerder los en vraagt vaker aandacht dan een dekkende. Voorkom dat je wacht tot de laag afbladdert; dan moet je schuren in plaats van bijwerken.

Oliën

Olie trekt in het hout zonder een film te vormen. Het hout blijft voelen en ruiken als hout, de kleur wordt dieper en de nerf komt mooi naar voren. Omdat er geen laag is, kan olie niet afbladderen; het slijt gewoon uit en je brengt een nieuwe laag aan. Dat is eenvoudig werk, maar het komt vaker terug dan bij beits, zeker op horizontale delen zoals een vloer of een tafel.

Olie beschermt minder tegen uv dan gepigmenteerde beits. Kies een buitenolie met pigment als je de kleur wilt vasthouden; kleurloze olie vertraagt het vergrijzen maar stopt het niet.

Zo kies je

Beantwoord twee vragen: welk beeld wil je over vijf jaar zien, en hoeveel uur per jaar wil je aan het hout besteden? Daarna volgt de keuze vanzelf.

• Grijs, natuurlijk en onderhoudsarm: laten vergrijzen
• Warme houtkleur behouden met periodiek onderhoud: transparante beits of pigmentolie
• Egale kleur die bij het huis past: dekkende beits
• Natuurlijke uitstraling en vaker bijwerken geen bezwaar: olie

Voorbereiding en uitvoering

Nieuw hout bevat vaak nog vocht en soms een waslaag van de zagerij. Laat het enkele weken uitdrogen en maak het schoon voordat je beitst of oliet. Behandel de kopse kanten dubbel: daar zuigt het hout het meeste water op. Verwerk producten bij droog weer en niet in de volle zon, en houd je aan de droogtijd tussen de lagen.

Bij een bestaande overkapping die al vergrijsd is en die je alsnog wilt beitsen, moet de grijze laag eerst worden verwijderd met een houtreiniger of door schuren. Anders hecht de beits slecht.