Ventilatie regelen als je gaat isoleren

Waarom ventilatie na isolatie belangrijker wordt

In een oud huis komt verse lucht vanzelf binnen via kieren bij kozijnen, de vloer en het dak. Dat kost energie, maar het houdt de lucht in beweging. Zodra je isoleert en kieren dicht, verdwijnt die onbedoelde ventilatie. Vocht van douchen, koken en ademen blijft dan in huis en slaat neer op koude plekken. Het gevolg is condens, schimmel en een bedompte lucht.

Ventilatie is dus geen bijkomstigheid maar de tweede helft van isoleren. Hoe beter je isoleert, hoe bewuster de luchtverversing geregeld moet worden.

De drie gangbare systemen

In woningen kom je grofweg drie varianten tegen. Bij natuurlijke ventilatie komt lucht binnen via roosters in de kozijnen en gaat ze weg via kanalen in keuken, badkamer en toilet. Bij mechanische afzuiging zorgt een ventilator voor een constante afvoer uit de natte ruimtes, terwijl de toevoer via roosters loopt. Bij balansventilatie wordt zowel de toevoer als de afvoer mechanisch geregeld en wordt de warmte uit de afgevoerde lucht overgedragen aan de verse lucht.

• Natuurlijke toevoer en afvoer: eenvoudig, maar weinig controle en veel warmteverlies
• Mechanische afzuiging met roosters: betrouwbaar, geschikt voor de meeste renovaties
• Balansventilatie met warmteterugwinning: comfortabel en zuinig, vraagt kanalen door het hele huis

Wat past bij jouw verbouwing

Isoleer je alleen het dak of de spouw, dan volstaat meestal een goede mechanische afzuiging met voldoende toevoerroosters, eventueel vraaggestuurd op basis van vocht of CO2. Pak je de hele schil aan tijdens een totaalrenovatie, dan is balansventilatie het overwegen waard: de kanalen kunnen dan in de nieuwe plafonds en vloeren worden weggewerkt, wat achteraf nauwelijks meer lukt.

Let op de ruimte die een balansunit en de kanalen innemen. Op zolder of in een technische ruimte moet plek zijn voor de unit, en de kanalen hebben een doorsnede die je niet zomaar door een bestaande wand trekt.

Praktische aandachtspunten

Onder binnendeuren moet lucht kunnen doorstromen, anders werkt geen enkel systeem. Afzuigpunten horen in de natte ruimtes en de keuken, toevoer in de verblijfsruimtes. Een afzuigkap met motor naar buiten telt niet als ventilatie en kan bij een dicht huis zelfs onderdruk veroorzaken; een recirculatiekap of een kap met toevoerkoppeling is dan passender.

Een open verbrandingstoestel, zoals een oude geiser of open haard, hoort niet thuis in een luchtdichte woning. Vervang het of zorg voor een gesloten toestel met eigen luchttoevoer.

Onderhoud

Mechanische systemen hebben filters en ventielen die vervuilen. Plan het vervangen van filters en het reinigen van ventielen in, anders neemt de capaciteit af en wordt het systeem luidruchtig. Bij balansventilatie geldt dit nog sterker, omdat de toevoer ook door filters loopt.