Soorten stucwerk en welke ondergrond wat nodig heeft

De lagen: raapwerk en afwerklaag

Raapwerk is de eerste, dikkere laag. Die vult gaten en voegen op en maakt de wand vlak. Op ruw metselwerk of een muur met veel hoogteverschil kan dat een paar centimeter zijn. Daarna komt de afwerklaag, een dunne laag die de wand glad maakt.

Op een wand die al vrij vlak is, zoals een nieuwe wand van kalkzandsteen lijmblokken of gipsblokken, wordt vaak in één werkgang gewerkt. Een dunne laag die vlak en glad wordt afgewerkt. Het Bedrijfschap Afbouw beschrijft in zijn verwerkingsadvies uit 2008 een opbouw met een gipsgebonden raaplaag die eerst volledig droogt en daarna wordt afgepleisterd.

Afwerkingen

Behangklaar is vlak genoeg voor behang. Sausklaar is vlakker en gladder, voor verf of latex. Glad stucwerk voor een glanzende verf vraagt nog meer. In de tabel van het Technisch Bureau Afbouw voor stukadoorswerk binnen heten die niveaus groep 0 tot en met 6. In ons artikel over afwerkingsklassen leggen we ze uit.

Naast glad stucwerk zijn er structuren. Spack is een gespoten structuurlaag, meestal op plafonds. Sierpleisters zoals spachtelputz hebben een korrel of patroon en worden met de hand aangebracht. De prijzen staan in onze artikelen over spuitwerk en sierpleister.

Ondergronden en wat ze vragen

Beton is glad en zuigt weinig. Daarop hecht pleister niet vanzelf goed. Er komt eerst een hechtlaag die de fabrikant van de pleister voorschrijft. Bij nieuwbouw moet het beton ook zelf droog genoeg zijn.

Kalkzandsteen is de standaard voor binnenwanden en dragende wanden in veel woningen vanaf de jaren tachtig. Het zuigt meer dan beton en vraagt meestal een voorstrijk die de zuiging gelijk trekt. Gipsblokken zijn lichte binnenwanden. Ze zijn al vrij vlak en worden vaak dun afgewerkt.

Gipsplaten worden niet gestuct zoals een muur. Naden en schroefgaten worden afgewerkt, en voor een glad resultaat wordt de hele plaat gefilmd. Oud metselwerk in een vooroorlogs huis is vaak ongelijk en kan nog oude kalkpleister dragen. Daar is raapwerk en goed onderzoek nodig, zie ons artikel over stucwerk in een oud huis.

Gips, kalk en cement

Binnen wordt vooral gipspleister gebruikt. Gips is snel te verwerken en geeft een gladde, warme wand. Gips verdraagt geen blijvend vocht. Knauf schrijft dat zijn standaard gipspleisters niet bedoeld zijn voor heel vochtige ruimtes zoals zwembaden of gemeenschappelijke douches.

Kalkpleister werd vroeger veel gebruikt en zit nog in veel oude huizen. Kalk laat vocht door en is zachter. Cementgebonden pleister is harder en beter bestand tegen water, en wordt gebruikt in natte zones en buiten. Welke pleister past, hangt af van de ruimte en van wat er al op de muur zit.

Hoe wij kiezen

Bij een opname kijken we naar vier dingen. Daarmee is de keuze meestal snel gemaakt.

• Wat komt erop: behang, latex, glanzende verf of een sierpleister.
• Wat is de ondergrond en hoe zuigt hij.
• Hoe vlak is de wand nu, gemeten met een rei.
• Is de ruimte droog of vochtig.