Stucwerk in een oud huis: scheuren, holle plekken en kalkpleister
In een oud huis zit stucwerk dat soms honderd jaar meegaat. Hoe je bepaalt wat blijft, wat eraf moet en hoe je het herstelt.
Laatst bijgewerkt op
Het korte antwoord
Oude pleister is niet per se slecht. Zit het vast en is het heel, dan kan er vaak over gewerkt worden. Holle plekken en losse delen moeten eruit.
Een scheur heeft een oorzaak. Herstel eerst die oorzaak, anders komt de scheur terug.
Veel vooroorlogse huizen hebben kalkpleister en plafonds van pleister op riet. Herstel met materiaal dat daarbij past, en laat bij een huis van voor 1994 oude spuit- of sierlagen eerst op asbest onderzoeken.
Wat je in oude huizen vindt
In veel huizen van voor de oorlog zit kalkpleister op de muren. Plafonds zijn vaak gemaakt van pleister op riet dat aan houten latten is gespijkerd. In huizen uit de wederopbouw en later kom je meer gipspleister, betonplafonds en spuitwerk tegen. Na jaren van verbouwen zit er vaak een mengeling van alles.
Kalkpleister is zachter dan gips en laat vocht door. Een muur die vocht moet kunnen afgeven, zoals een oude buitenmuur zonder spouw, heeft daar baat bij. Een dichte laag erover kan dat vocht vasthouden. Daarom kijken we eerst wat er zit voordat we kiezen wat erop komt.
Holle plekken vinden
Klop met je knokkels of de achterkant van een schroevendraaier over de muur. Klinkt het dof en vast, dan zit de pleister goed. Klinkt het hol of hoor je iets ritselen, dan heeft de laag losgelaten van de muur. Teken die plekken af met potlood.
Een kleine holle plek kan soms worden vastgezet. Een groot hol vlak moet eraf en opnieuw worden opgezet. Bij een rietplafond is een holle plek of een doorbuiging een teken dat de pleister los zit van het riet of dat de latten loslaten. Daar wil je niet onder blijven wachten.
Scheuren lezen
Haarscheurtjes in een netwerk komen vaak van krimp in de pleister zelf. Die zijn onschuldig en verdwijnen onder een nieuwe laag met een wapeningsgaas. Een rechte scheur langs een overgang, bijvoorbeeld waar een oude muur een nieuwe wand raakt, komt doordat twee materialen anders bewegen. Een gaas of een bewuste naad helpt daar.
Een schuine scheur bij een kozijn of een scheur die steeds breder wordt, kan wijzen op zetting of op een probleem met de fundering of een latei. Dat los je niet op met stucwerk. Laat het eerst bekijken. Daarna pas de wand.
Herstellen of vervangen
Als het meeste vastzit, herstellen we plaatselijk. Losse delen eruit, de randen schuin afsnijden, voorbehandelen en opvullen met een pleister die bij de bestaande laag past. Daarna een dunne laag over de hele wand, zodat herstelling en oud één vlak worden.
Zit meer dan de helft los, of is de muur erachter nat, dan is alles eraf vaak sneller en beter. Dan begin je met raapwerk op het metselwerk. Bij een rietplafond kun je herstellen, of het plafond vervangen door gipsplaten op een nieuw regelwerk. Dat laatste is minder authentiek, maar wel voorspelbaar.
Monument en asbest
Is je huis een monument, dan kan werk aan het interieur vergunningplichtig zijn, zeker bij historische plafonds of ornamenten. Check het met de Vergunningcheck op het Omgevingsloket of vraag het na bij de gemeente.
Het IPLO schrijft dat gebouwen van voor 1994 vaak asbest bevatten en dat alleen een test zekerheid geeft. In oude huizen kan het zitten in spuitlagen, sierpleisters of plafondplaten die later zijn aangebracht. Laat een monster nemen voordat er wordt geschuurd of gesloopt. In ons artikel over asbest herkennen bij verbouwen staat hoe dat gaat.
| Wat je ziet | Waarschijnlijke oorzaak | Wat we doen |
|---|---|---|
| Netwerk van haarscheurtjes | Krimp in de pleister | Gaas en nieuwe afwerklaag |
| Rechte scheur op een overgang | Twee materialen bewegen anders | Gaas of bewuste naad |
| Schuine scheur bij een kozijn | Mogelijk zetting of latei | Eerst oorzaak laten bekijken |
| Hol klinkende plek | Pleister los van de muur | Klein vastzetten, groot vervangen |
| Plafond buigt door | Pleister los van riet of latten | Direct laten bekijken, herstellen of vervangen |
| Vochtplek en afbladderen | Vocht in de muur | Eerst vochtbron oplossen |
Veelgestelde vragen
Moet al het oude stucwerk eraf?
Kan er gips over kalkpleister?
Mijn rietplafond heeft scheuren. Is dat erg?
Verder lezen
Meer over stucwerk en afbouw
- Spuitwerk of stucwerk: verschil in prijs, uiterlijk en onderhoudHet verschil tussen spack, gespoten latex en glad stucwerk, en wanneer welke afwerking de beste keuze is.7 min
- Behangklaar of sausklaar stucwerk: wat heb je nodig?Wat behangklaar en sausklaar precies betekenen, wat het prijsverschil is en hoe je kiest.7 min
- Plafond laten spuiten of stucen: kosten en verschilWat een gespoten en een gestuct plafond kosten, en welke ondergrond en welke ruimte bij welke afwerking past.7 min