Leges voor een omgevingsvergunning: waarom het per gemeente zo verschilt

Wat leges zijn

Leges zijn een vergoeding voor de werkzaamheden van de gemeente bij een aanvraag, zoals het beoordelen van je bouwplan en het nemen van een besluit. Je betaalt ze als je een omgevingsvergunning aanvraagt, bijvoorbeeld voor een dakkapel aan de voorkant, een uitbouw die niet vergunningvrij is of een dakopbouw.

Leges zijn een heffing van de overheid en geen dienst van een bedrijf. Daarom betaal je er geen btw over. Ze staan dus los van de kosten voor een bouwtekening, een constructieberekening of een architect, die wel met btw worden gerekend. Ook welstandsadvies kan volgens het onderzoek soms aparte leges hebben.

Heb je geen vergunning nodig, dan betaal je ook geen leges voor een vergunning. Of dat zo is, zie je met de Vergunningcheck op het Omgevingsloket.

Waarom het per gemeente zo verschilt

Elke gemeente stelt haar eigen tarieven vast in de legesverordening. Omgevingsweb schreef over de verordeningen onder de Omgevingswet dat de verschillen tussen gemeenten groot zijn en de kosten vaak moeilijk te doorgronden. Een tweede artikel van Omgevingsweb, over een onderzoek uit 2026, laat zien dat het verschil bij grotere bouwprojecten kan oplopen tot tienduizenden euro's.

Een belangrijke reden is de grondslag. Volgens het onderzoek van COELO, waarnaar Omgevingsweb verwijst, rekent 54 procent van de gemeenten met de aanneemsom, 16 procent met vaste normbouwkosten en 30 procent met een tussenvorm. Rekent je gemeente met de aanneemsom, dan betaal je meer naarmate je verbouwing duurder is. Rekent ze met normbouwkosten, dan hangt het bedrag af van vaste bedragen per soort bouwwerk of per oppervlakte.

Daarnaast verschillen de percentages en bedragen zelf, en kunnen er toeslagen zijn, bijvoorbeeld voor een monument of een beschermd stadsgezicht. Ook in de regio Breda heeft elke gemeente een eigen verordening; kijk dus altijd naar die van jouw gemeente.

Wat leges in de praktijk kosten

Voor een dakkapel noemt Homedeal € 200 tot € 600 voor aanvraag en leges en Trustoo € 300 tot € 600 inclusief leges. Voor een tuinkamer noemt Homedeal ongeveer € 500 tot € 1.500. In het rekenvoorbeeld van Homedeal voor een uitbouw van 5 bij 3 meter staat de vergunning op € 1.000. Bij een dakopbouw noemt Homedeal voor vergunning, architect en constructieberekening samen € 1.000 tot € 3.000, maar in een tabel op dezelfde pagina voor de vergunning € 250 tot € 500.

Voor een grotere bouwsom is er een vergelijking van 50 gemeenten met een oudere peildatum. Bij een bouwsom van € 170.000 lagen de leges tussen € 2.040 en € 5.647, met een gemiddelde van € 3.183. Dat komt neer op ongeveer 1,2 tot 3,3 procent van de bouwsom, en gemiddeld ongeveer 1,9 procent, berekend als de leges gedeeld door € 170.000. Die cijfers zijn niet specifiek voor 2026.

Een rekenvoorbeeld voor een uitbouw

Rekent je gemeente met een percentage van de aanneemsom, dan kun je een eerste indruk krijgen door dat percentage op je eigen bouwsom toe te passen. Neem een uitbouw van 20 m² met een marktprijs van ongeveer € 51.000 inclusief btw, het midden dat Rekenmachinepro noemt. Bij 1,2 procent zou je ongeveer € 612 aan leges betalen en bij 3,3 procent ongeveer € 1.683, berekend als € 51.000 maal het percentage.

Dat is nadrukkelijk een rekenvoorbeeld. De percentages komen uit een vergelijking bij een veel hogere bouwsom, en een verordening kan anders zijn opgebouwd, bijvoorbeeld met een minimumbedrag of met verschillende tarieven voor verschillende bedragen. Ook wat de gemeente als bouwsom telt, staat in de verordening. Gebruik het voorbeeld dus alleen om te zien in welke orde van grootte je zit, en zoek het echte tarief op.

Zo vind en lees je de legesverordening

De legesverordening is een openbaar document. Je vindt hem op de website van je gemeente, meestal bij de informatie over vergunningen of belastingen, of door op overheid.nl te zoeken in de lokale regelgeving op de naam van je gemeente en het woord legesverordening. Let op het jaartal: gemeenten stellen de tarieven vaak per jaar vast.

• Zoek de tarieventabel en daarin het hoofdstuk over de omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit.
• Kijk welke grondslag de gemeente gebruikt: de aanneemsom, normbouwkosten of een tussenvorm.
• Kijk hoe de bouwsom wordt bepaald en of die inclusief of exclusief btw is.
• Controleer of er een minimumbedrag geldt en of er toeslagen zijn, bijvoorbeeld voor welstand of een monument.
• Kijk wat er gebeurt met de leges als je de aanvraag intrekt of als de vergunning wordt geweigerd.
• Twijfel je, bel dan de gemeente en vraag om een indicatie voor jouw plan.

Leges in je begroting

Neem de leges als aparte post op in je begroting, naast de bouwtekening, de constructieberekening en eventuele adviezen. Vraag bij offertes na of de aannemer de vergunningaanvraag voor je verzorgt en of de leges dan in de prijs zitten of apart worden doorberekend. Omdat over leges geen btw wordt geheven, horen ze niet bij de bouwsom van de aannemer.

Ook de kosten van een kwaliteitsborger onder de Wet kwaliteitsborging kunnen bij een verbouwing een rol spelen. Of en wanneer dat voor jouw verbouwing geldt, hebben we in dit onderzoek niet uitgezocht; in ons artikel over de Wet kwaliteitsborging bij verbouwen lees je meer.

Begin op tijd. Hoe lang een gemeente over een aanvraag doet, hebben we in dit onderzoek niet geverifieerd. Kijk daarvoor op het Omgevingsloket of bij IPLO, en plan de aanvraag ruim voor de gewenste startdatum van de bouw.