Een mantelzorgunit kopen, huren of leasen?

Drie manieren om aan een mantelzorgwoning te komen

Bij kopen laat je een woning bouwen of koop je een kant-en-klare unit, en wordt die van jou. Je kiest zelf het ontwerp, de afwerking en de bouwer. Je betaalt in één keer of in termijnen tijdens de bouw.

Bij huren betaal je per maand voor het gebruik van een unit die eigendom blijft van de verhuurder. De verhuurder plaatst de unit en haalt hem na afloop weer weg. Vaak gaat het om standaardmodellen met weinig keuzevrijheid.

Leasen lijkt op huren, maar heeft vaak een vaste looptijd en soms de mogelijkheid om de unit aan het eind over te nemen. De voorwaarden verschillen sterk per aanbieder. Lees het contract daarom goed, of laat het lezen door iemand die er verstand van heeft.

Wanneer kopen logisch is

Kopen past als je verwacht dat de zorg lang duurt, als je een woning wilt die precies bij de bewoner en de tuin past, of als je de woning na de zorgperiode wilt houden als tuinkamer, werkplek of logeerruimte. Je kunt dan vanaf het begin kiezen voor een gebouw dat bij het huis past en dat later een andere functie kan krijgen.

Hou er wel rekening mee dat een gebouw dat vast op je grond staat volgens de wet onderdeel wordt van die grond. Dat heet natrekking. Volgens vakpublicaties over een standpunt van de Belastingdienst uit november 2023 kan een mantelzorgwoning op die manier eigendom worden van de eigenaar van de grond, ook als iemand anders hem betaald heeft. Dat heeft gevolgen voor belasting en erfenis. Lees daarover het artikel over afspraken binnen de familie.

Wanneer huren of leasen logisch is

Huren of leasen past als de zorg naar verwachting kort duurt, als je de investering niet in één keer kunt of wilt doen, of als je zeker wilt weten dat de woning na de zorgperiode weer verdwijnt. Dat laatste is belangrijk, want volgens Rijksoverheid.nl mag een mantelzorgwoning niet langer als woning gebruikt worden als de zorg stopt.

Ook na een plotselinge gebeurtenis, zoals een ziekenhuisopname, kan een huurunit sneller beschikbaar zijn dan een woning die nog ontworpen en gebouwd moet worden. Of dat zo is, hangt af van de aanbieder. Vraag naar de werkelijke levertijd en wat er nog bij jou moet gebeuren voordat de unit geplaatst kan worden, zoals de fundering en de aansluitingen.

Vragen die je stelt voordat je tekent

Of je nu koopt, huurt of least, deze vragen helpen om aanbiedingen eerlijk te vergelijken:

• Wat zit er in de prijs: de unit, transport, kraan, fundering, aansluitingen, badkamer en keuken?
• Is de prijs inclusief of exclusief btw?
• Wat is de minimale looptijd, en wat kost het om eerder te stoppen?
• Wat gebeurt er als de bewoner overlijdt of naar een verpleeghuis gaat?
• Wie betaalt het weghalen en het herstel van de tuin?
• Wie doet het onderhoud, en hoe snel wordt een storing opgelost?
• Voldoet de unit aan de bouwtechnische eisen van het Bbl voor een woning, en kan de aanbieder dat laten zien?
• Is de unit verplaatsbaar, als dat nodig is voor de regels in het buitengebied?
• Wie verzekert de unit, en wat valt onder jouw verzekering?

Zelf laten bouwen: wat daarbij komt kijken

Kies je voor kopen en laat je de woning bouwen, dan heb je meer te regelen dan bij huren. Je laat een ontwerp maken, controleert de regels, vraagt offertes op, en spreekt een planning af. Daar staat tegenover dat je een woning krijgt die precies past bij de bewoner, de tuin en het hoofdhuis.

Een goede bouwer neemt je daarin mee en legt uit welke keuzes je wanneer moet maken. Vraag om één aanspreekpunt, zodat je niet zelf tussen installateur, grondwerker en leverancier hoeft te schakelen. En vraag welke onderdelen buiten de opdracht vallen, zoals de vergunning, de tuin of de inrichting.

Bij een koopwoning kun je ook vooraf al nadenken over de periode na de zorg. Kies je een indeling waarin badkamer en keuken later makkelijk te verwijderen zijn, dan houd je de mogelijkheid open om het gebouw te blijven gebruiken als tuinkamer of werkplek. Lees daarover het artikel over wat je doet als de mantelzorg stopt.

Roerend of onroerend

Een gehuurde unit voelt als iets tijdelijks, maar voor de belastingen kan dat anders liggen. Volgens de handreiking van VNG en MantelzorgNL heeft de Hoge Raad al in 1997 criteria gegeven om te bepalen of een bouwwerk roerend of onroerend is. Het gaat erom of het bouwwerk naar zijn aard en inrichting bedoeld is om duurzaam op die plek te blijven, zoals een buitenstaander dat ziet. Hoe makkelijk het te verplaatsen is, is volgens de handreiking niet doorslaggevend.

Volgens dezelfde handreiking heeft het Gerechtshof Den Bosch in 2021 bepaald dat een mantelzorgwoning voor de WOZ apart gewaardeerd wordt. Ook een gehuurde unit kan dus een eigen WOZ-waarde en aanslag krijgen. Vraag je gemeente hoe zij hiermee omgaat.

Totale kosten vergelijken

Een maandbedrag lijkt overzichtelijk, maar vergelijk altijd de totale kosten over de periode die je verwacht. Tel bij huur of lease de kosten op die je zelf maakt voor fundering, aansluitingen en tuinherstel, en de kosten van weghalen aan het eind. Bij kopen tel je de bouwkosten op en trek je eventueel af wat de woning daarna nog waard is voor ander gebruik.

Voor huur- en leaseprijzen van mantelzorgunits vonden we geen onafhankelijke bron die we konden controleren. Gebruik daarom offertes van aanbieders en leg ze op dezelfde manier naast elkaar. Voor de kosten van een gekochte woning lees je het artikel over wat een mantelzorgwoning kost.

Vraag bij twijfel een onafhankelijk advies, bijvoorbeeld bij de Mantelzorglijn van MantelzorgNL (030 760 60 55, op werkdagen) of bij een financieel adviseur.