Mantelzorgwoning: prefab, modulair of traditioneel bouwen?

Drie manieren van bouwen

Prefab betekent dat grote onderdelen in een werkplaats worden gemaakt. Bij een mantelzorgwoning gaat het meestal om houtskeletwanden met isolatie, vloerelementen en dakelementen. Op locatie worden die op een fundering gezet, aan elkaar gekoppeld en afgewerkt. De installaties en de afwerking binnen gebeuren grotendeels ter plekke.

Modulair gaat een stap verder. De woning wordt in één of meer complete modules gebouwd, vaak al met badkamer, keuken, leidingen en afwerking. Een vrachtwagen brengt de modules en een kraan zet ze op de fundering. Daarna volgen de aansluitingen en de afwerking van de naden.

Traditioneel bouwen betekent dat alles op locatie gebeurt: metselwerk of houtskelet ter plekke, dak, kozijnen en afwerking. Dat kost meer dagen in de tuin, maar je bent het minst afhankelijk van transport en kraan.

Overlast en bouwtijd in de tuin

Voor een mantelzorgwoning speelt overlast vaak een grote rol. Het hoofdhuis blijft bewoond, soms door iemand die al zorg nodig heeft. Hoe minder dagen er gebouwd wordt in de tuin, hoe beter. Daar ligt de kracht van prefab en modulair: het meeste werk gebeurt in een droge werkplaats, en op locatie is het gebouw sneller wind- en waterdicht.

Hoeveel dagen het precies scheelt, hangt af van het ontwerp en de afwerking. Voor complete mantelzorgwoningen vonden we geen betrouwbare bron met doorlooptijden, dus we noemen hier geen aantallen. Reken erop dat het aansluiten op water, riool en elektra en het afwerken meer tijd kost dan het plaatsen zelf.

Bereikbaarheid: past het erin?

Hier verschillen de drie manieren het meest. Een complete module is groot en zwaar. Die moet over het huis of langs de zijkant getild worden, en daar is ruimte voor een kraan en een vrachtwagen voor nodig. In een rijtjeshuis met een smalle achterom is dat vaak lastig. Soms kan het wel, met een grotere kraan op straat.

Prefab elementen zijn kleiner en lichter. Wanden en dakelementen kunnen zo gemaakt worden dat ze met een kleinere kraan of zelfs met de hand naar achteren kunnen. Dat bepaalt dan al in de ontwerpfase de maten. Traditioneel bouwen kan overal waar materiaal naartoe gebracht kan worden, ook met een kruiwagen door de gang, al is dat zwaar en traag werk.

Laat de bereikbaarheid daarom vroeg beoordelen. Het artikel over tuinruimte, plaatsing met een kraan en bereikbaarheid helpt je met de vragen die je kunt stellen.

Verplaatsbaar of blijvend

Volgens IPLO moet een vergunningvrije mantelzorgwoning buiten de bebouwde kom geheel of gedeeltelijk verplaatsbaar zijn, en mag die maximaal 100 m² zijn. Woon je in het buitengebied, dan ligt een modulaire of prefab woning die je kunt demonteren dus voor de hand.

Ook binnen de bebouwde kom kan verplaatsbaarheid handig zijn. Als de zorg stopt, mag de woning volgens Rijksoverheid.nl niet langer als woning gebruikt worden. Een unit die weg kan, geeft je dan meer keuze. Tegelijk is een woning die je kunt verplaatsen niet automatisch roerend. Volgens de handreiking van VNG en MantelzorgNL kijkt de rechter voor de WOZ naar de bedoeling en de indruk van buitenaf, niet naar hoe makkelijk iets te verplaatsen is.

Wat bij elke bouwmethode op locatie gebeurt

Hoe de woning ook gemaakt wordt, een deel van het werk gebeurt altijd in jouw tuin. Eerst komt de fundering. Bij een lichte houten woning kan dat soms eenvoudiger dan bij een gemetselde, maar de ondergrond moet altijd draagkrachtig en waterpas zijn. Prefab elementen en modules passen alleen als de fundering precies klopt. Kleine afwijkingen zijn op te vangen, grote niet.

Daarna komen de leidingen. Water, afvoer en elektra moeten van het hoofdhuis of de straat naar de woning, meestal onder de grond. Dat graafwerk is bij alle drie de methoden hetzelfde, en het is vaak het werk waar je in de tuin het meest van merkt. Plan het samen met het plaatsen, zodat de tuin maar één keer open hoeft.

Tot slot de afwerking. Bij modulair is binnen al veel klaar en gaat het vooral om de naden tussen modules en de aansluitingen. Bij prefab elementen volgen nog binnenwanden, tegelwerk, keuken en schilderwerk. Bij traditioneel bouwen gebeurt alles achter elkaar op locatie. Vraag de aanbieder om een overzicht van welke werkzaamheden in jouw tuin plaatsvinden en hoeveel mensen er tegelijk aan het werk zijn.

Ontwerpvrijheid en kwaliteit

Bij traditioneel bouwen kun je elke vorm maken en sluit je makkelijk aan op metselwerk van het hoofdhuis. Prefab elementen worden op maat gemaakt, dus ook daar is veel vrijheid, al werkt een eenvoudige rechthoekige vorm het best. Modules hebben vaste maximale afmetingen door het transport, wat de plattegrond kan beperken.

De kwaliteit hangt minder af van de bouwmethode dan van het ontwerp, de detaillering en de uitvoering. Alle drie moeten voldoen aan dezelfde bouwtechnische eisen uit het Bbl, zoals brandveiligheid en isolatie. Vraag bij elke aanbieder hoe de woning aan die eisen voldoet en vraag het op papier.

Hoe je kiest

Stel jezelf drie vragen. Hoe bereikbaar is de plek in de tuin? Wil of moet de woning later weg kunnen? En hoeveel vrijheid wil je in vorm en gevel? Met die antwoorden valt vaak al een manier af.

Een voorbeeld. Een rijwoning met een smalle achterom en een tuin van gemiddelde diepte leent zich vaak minder voor grote modules, omdat een kraan dan over het huis moet tillen. Prefab elementen of traditioneel bouwen liggen dan meer voor de hand. Een vrijstaand huis met een brede oprit en ruimte voor een vrachtwagen biedt juist alle mogelijkheden. En wie in het buitengebied woont, kijkt vooral naar verplaatsbaarheid, omdat de regels dat daar vragen.

Kijk ook naar de toekomst van het hoofdhuis. Wil je de woning na de zorgperiode als tuinkamer of werkplek houden, dan is een gebouw dat qua uitstraling bij het huis past een pluspunt. Wil je hem dan liever kwijt, dan telt vooral dat hij te demonteren of te verplaatsen is.

Prefabwerk bouwt zowel prefab als traditioneel en kan per situatie uitleggen wat logisch is. Een algemene uitleg over prefab bouwen staat op de pagina over prefab bouwen.