Wat is systeembouw? Van naoorlogse woning tot tuinkantoor

Systeembouw in een paar zinnen

Bij traditioneel bouwen wordt een gebouw grotendeels op de bouwplaats gemaakt: metselen, storten, timmeren. Bij systeembouw is het gebouw opgedeeld in onderdelen die steeds hetzelfde zijn. Een fabrikant ontwikkelt die onderdelen samen met de manier waarop ze aan elkaar worden gemaakt. Op de bouwplaats is het werk dan vooral monteren.

Het woord systeem is de kern. Het gaat niet om een enkel prefab element, maar om een complete set van onderdelen, maten en verbindingen die bij elkaar horen. Daardoor kun je met hetzelfde systeem veel gebouwen maken die in opbouw gelijk zijn, ook als ze er van buiten verschillend uitzien.

Systeembouw overlapt met prefab en modulair bouwen. Het verschil tussen die drie lees je in ons artikel over prefab, systeembouw of modulair bouwen.

Naoorlogse systeembouw: de woningen van toen

Na de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland een groot tekort aan woningen en aan bouwvakkers en baksteen. Om snel veel woningen te bouwen, zijn er systemen ontwikkeld met betonnen elementen die in een fabriek of op een veldfabriek werden gegoten. Bekende namen zijn Airey en Muwi, maar er waren er veel meer.

Die woningen staan nog in veel wijken. Je herkent ze soms aan herhaalde gevelpanelen, betonnen stijlen of afwijkende spouwen. Zeker weten doe je het via het bouwdossier bij de gemeente of het archief van de woningcorporatie. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft over deze wederopbouwwoningen veel gepubliceerd; dat is ook wat je vindt als je online zoekt op systeembouw woning.

Wil je zo'n woning verbouwen, uitbouwen of isoleren, dan gelden extra aandachtspunten. De constructie werkt soms anders dan bij een gemetselde woning: een betonnen paneel of stijl kan dragend zijn op een plek waar je dat niet verwacht. Bij woningen uit die periode kan ook asbest zijn verwerkt. Laat daarom eerst een constructeur naar de opbouw kijken en lees ons artikel over asbest herkennen bij verbouwen. Over de renovatie van woningen uit latere decennia gaat ons artikel over het renoveren van een jaren 60 en 70 woning.

Systeembouw nu: bijgebouwen, units en utiliteit

Tegenwoordig zie je systeembouw vooral bij gebouwen waar snelheid en herhaling belangrijk zijn: schoolgebouwen, kantoorunits, bedrijfshallen en bijgebouwen in de tuin. Voor particulieren gaat het meestal om een geïsoleerd bijgebouw, een tuinkantoor of een tuinstudio.

De meest gebruikte systemen zijn houtskelet in standaardmaten, sandwichpanelen met een isolatiekern tussen twee platen, en een stalen frame dat wordt dichtgezet met panelen. Het onderzoek achter dit artikel noemt voor sandwichpanelen alleen het materiaal € 20 tot € 30 per m² exclusief btw, uit een Belgische bron. Voor een stalen frame bijgebouw noemt Rekenmachinepro aan materiaal € 285 per m² exclusief btw. Dat zijn materiaalprijzen; de montage en afwerking komen erbij.

Voor- en nadelen

De voor- en nadelen hieronder volgen uit hoe systeembouw werkt. Waar een bron een getal noemt, staat het erbij.

• Snel op locatie: Rekenmachinepro noemt voor het plaatsen van een tuinhuis of schuur door een bedrijf 1 tot 2 dagen. Voor de productietijd van systeembouw vonden we geen betrouwbare bron.
• Voorspelbaar: onderdelen en verbindingen zijn vooraf uitgedacht en getest, dus minder verrassingen op de bouwplaats.
• Minder afhankelijk van het weer, omdat het meeste werk binnen gebeurt.
• Minder vrijheid: je kiest binnen de maten en opties van het systeem.
• Aanpassen later is lastiger: een systeemwand openmaken of uitbreiden vraagt kennis van het systeem.
• Levensduur verschilt per systeem: voor een bijgebouw van douglas of eiken noemt Rekenmachinepro ongeveer 40 jaar. Voor sandwichpanelen vonden we geen betrouwbare bron.

Wat kost een systeembouw bijgebouw?

Er is geen onafhankelijke Nederlandse prijsgids die systeembouw tuinkantoor als product prijst. Het onderzoek leidt de bandbreedte van € 600 tot € 900 per m² inclusief btw af uit twee bronnen: Homedeal voor een prefab houten bijgebouw met montage door een aannemer, en een volledig voorbeeld van Rekenmachinepro.

Dat voorbeeld is een bijgebouw van douglas van 20 m² met isolatie, elektra, vloer en vergunning voor € 14.726 inclusief btw (€ 12.170 exclusief btw). Dat komt neer op ongeveer € 736 per m², ongeveer in het midden van de bandbreedte. Voor isolatie op een houten bijgebouw noemt Rekenmachinepro een meerprijs van € 35 per m² exclusief btw. De tabel hieronder geeft voorbeelden.

Wat niet in de bandbreedte zit: de fundering (een betonplaat of schroefpalen), elektra en eventueel water en afvoer, de vergunning en afwerking binnen boven het basisniveau. Lees voor de fundering ons artikel over poeren of een betonplaat onder een tuinhuis.

Vergunning en regels

Voor de regels maakt het niet uit of een gebouw met een systeem of traditioneel wordt gebouwd. Of een bijgebouw vergunningvrij is, hangt af van de plek op je perceel, de maten en het omgevingsplan van je gemeente. De bronnen spreken elkaar over vaste maten tegen, dus we noemen er hier geen. Controleer je plan met de Vergunningcheck op het Omgevingsloket.

Wil je in het bijgebouw werken met klanten, of wil je er iemand laten wonen, dan kunnen er andere regels gelden dan voor een berging. Daarover gaat ons artikel over een prefab mantelzorgwoning.

Offertes voor systeembouw vergelijken

Omdat systeembouw uit een vaste set onderdelen bestaat, lijken offertes snel vergelijkbaar. Toch zit het verschil vaak in wat erbij komt. Vraag bij elke offerte naar de wanddikte en de isolatiewaarde, het type constructie, de fundering, transport en kraan, elektra en afwerking binnen. En vraag of de prijs inclusief of exclusief btw is.